Dlaczego Westie są białe? Genetyka umaszczenia i zagadka czarnych włosków

Czy biały West Highland White Terrier jest naprawdę biały? Pierwsza niespodzianka. Westie jest genetycznie… żółto-rudy! Skąd więc wzięło się to charakterystyczne białe umaszczenie? Dlaczego czasami w miotach rodzą się szczenięta z kępkami czarnych włosków? Sprawdźmy, co dzieje się w kodzie DNA naszych ulubieńców!

Od polowania na lisa do białego Westie

Wszyscy doskonale znamy ten widok: niewielki, pies o szorstkiej, białej sierści, czarnym nosie i inteligentnych, ciemnych oczach. Biel jest tak mocno wpisana w wizerunek West Highland White Terriera, że znajdziemy ją nawet w nazwie rasy. A jednak przodkowie westie wcale niebyli biali.

Rasę tę wywodzimy z dawnych szkockich terierów użytkowych, blisko spokrewnionych z dzisiejszymi cairn terrierami. Te małe, nieustraszone psy były wykorzystywane do polowania na lisy, borsuki oraz inne zwierzęta norkowe. W ich umaszczeniu dominowały odcienie pszeniczne, rude, ciemne i pręgowane.

Jak więc z różnokolorowych terierów powstał śnieżnobiały westie? Według opowieści, pułkownik Edward Donald Malcolm z Poltalloch podczas polowania pomylił swojego rudego teriera z lisem i śmiertelnie go postrzelił. To tragiczne wydarzenie miało skłonić go do hodowli wyłącznie białych psów, które łatwiej było odróżnić od zwierzyny w terenie. Białe teriery występowały w Szkocji znacznie wcześniej. Jasne szczenięta rodziły się w różnokolorowych miotach, ale uważane byly za mniej wartościowe. Jednak pułkownik Malcolm zaczął je celowo selekcjonować i oparł na nich swoją hodowlę terierów. Rodzina Malcolmów odegrała ogromną rolę w stworzeniu Poltalloch terrierów, bo tak pierwotnie nazywano westie.

Genetyka umaszczenia Westie

Westie jest genetycznie… żółto-rudy! Brzmi jak paradoks? Żeby to zrozumieć, musimy zajrzeć w głąb psich genów odpowiedzialnych za pigmentację. Włosy psa zawdzięczają swój kolor dwóm głównym rodzajom barwnika:

• Eumelanina odpowiada za czarne i brązowe zabarwienie.
• Feomelanina odpowiada za odcienie od kremowego, przez żółty i złoty, aż po intensywną czerwień.

Ważną rolę w tym procesie odgrywa gen MC1R (tzw. locus E). West Highland White Terriery posiadają charakterystyczny genotyp e/e. Oznacza to, że produkcja ciemnej eumelaniny we włosach jest u nich całkowicie zablokowana, a umaszczenie opiera się wyłącznie na feomelaninie. To dlatego psy o takim genotypie mogą być rude, żółte lub kremowe.

Jak żółty pigment staje się biały?

Sam genotyp e/e nie wyjaśnia jednak białwgo umaszczenia westie. Przełom w badaniach nadszedł w 2019 roku, kiedy naukowcy zidentyfikowali wariant genu MFSD12, który odpowiada za intensywność pigmentacji feomelaninowej. U westie wariant ten działa tak silnie rozjaśniająco, że żółty barwnik staje się niemal biały.

Co niezwykle ważne, nie jest to albinizm! Westie zachowują pełną zdolność do produkcji czarnego pigmentu w innych komórkach. Dlatego mają czarne nosy, ciemne obwódki oczu oraz ciemne opuszki łap.

Czy Westie jest idealnie biały?

Każdy opiekun West Highland White Terriera z pewnością zauważył, że sierść westie ma lekko kremowy odcień kości słoniowej, a miejscami pojawiają się ciepłe, pszeniczne tony. Widać to zwłaszcza zimą, gdy sylwetka westie kontrastuje z czystym, świeżym śniegiem. Czasem westie mają ciemniejszą, pszeniczną pręgę na grzbiecie- jest to zupełnie normalne.

Taka naturalna zmienność odcienia wynika z indywidualnej ekspresji genów odpowiedzialnych za rozjaśnianie feomelaniny i nie ma nic wspólnego z brakiem czystości rasy. Naturalny odcień trzeba odróżnić od zażółceń wywołanych przez ślinę, wilgoć czy kosmetyki. Zgodnie ze wzorcem FCI szata westie ma być biała, jednak wystawową śnieżną biel uzyskujemy dzięki dużej ilości kosmetyków i pudru.

Zagadka czarnych plam. Ciemne włosy u białego szczeniaka?

Co jednak w sytuacji, gdy na ciele szczenięcia westie nagle pojawia się… czarna plama czy łata? Coś takiego czasem zdarza się w miotach westie, jednak jest to stosunkowo rzadkie. Jednym z wyjaśnień naukowych jest mutacja somatyczna. Podczas rozwoju zarodkowego komórki dzielą się milionami razy, a w trakcie tego procesu mogą pojawiać się spontaniczne błędy w kodzie DNA.

• Jeśli mutacja pojawi się na wczesnym etapie rozwoju w komórkach somatycznych (cielesnych), może dać początek linii komórek o odmiennych właściwościach.
• Jeżeli dotyczy to komórek budujących mieszki włosowe, w danym miejscu może odrodzić się zdolność do produkcji czarnej eumelaniny.
• W efekcie powstaje niewielka czarna lub ciemna plama na skórze i sierści.

W przypadku psów o nieznanym pochodzeniu ciemna plama może sugerować dawny, ukryty genetyczny genotyp odziedziczony po przodkach innej rasy. Warto wtedy przeprowadzić badania genetyczne umaszczenia.

Dla hodowcy pojawienie się plamki u szczeniaka to przede wszystkim dowód na to, że biologia i genetyka potrafią zaskakiwać. Choć ciemna plama stanowi odstępstwo od wzorca wystawowego FCI, nie dyskwalifikuje ona psa pod względem zdrowotnym ani nie świadczy automatycznie o błędach hodowlanych.

Genetyka kryje więcej tajemnic, niż widać na pierwszy rzut oka

Historia umaszczenia West Highland White Terriera pokazuje, jak fascynująca jest genetyka procesem i praca hodowlana. To właśnie ta złożość sprawia, że kynologia i genetyka nigdy nie przestają intrygować. Bo biały westie wcale nie jest genetycznie tak prosty, jak mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka!