Osobowość westie. Nauka kontra stereotypy o charakterze WHWT

Jaką osobowość ma westie? Gdy myślimy o West Highland White Terrier, przed oczami staje nam wesoły, czarujący piesek. Westie mają opinię psów z bardzo mocnym charakterem. Uważa się, że są uparte, niezależne, odważne i energiczne. Nauka trochę komplikuje ten obraz. Jedno z ciekawszych badań dotyczących różnic w zachowaniu pomiędzy rasami pokazało, że West Highland White Terrier nie wpisuje się w stereotyp „typowego teriera”. Charakter i osobowość westie są tak interesujące, jak sama rasa.

Wyniki badań naukowych nad osobowością psów przynoszą zaskakujące wnioski. Badania pokazują, że wbrew wielu obiegowym stereotypom Westie to psy o specyficznym profilu behawioralnym. Westika charakteryzują takie cechy jak:

• Niski spokój (często wysoki poziom reaktywności i energii),
• Wysoka podatność na szkolenie (trainability),
• Niska socjalność (dystans wobec obcych psów i ludzi),
• Niska śmiałość / odwaga w nowych sytuacjach.

Jak to możliwe? Skąd wzięły się takie dane i jak przekładają się one na codzienne życie z terrierem? Przyjrzyjmy się temu z bliska.

Jak naukowcy oceniali charakter psów?

Powyższe wnioski pochodzą ze znanych badań węgierskiego zespołu pod kierunkiem Borbala Turcsán. Naukowcy postanowili zbadać, czy przynależność do określonej rasy faktycznie decyduje o profilu osobowościowym psa. Przeanalizowali informacje dotyczące 5733 dorosłych psów należących do 98 ras. Badanie opierało się na standaryzowanym kwestionariuszu oceniania cech behawioralnych (Dog Behaviour Assessment Questionnaire) wypełnianym przez opiekunów psów różnych ras, a następnie poddanym szczegółowej analizie statystycznej (analiza czynnikowa). 

Pytania dotyczyły reakcji psów w codziennych sytuacjach, na spacerach, podczas spotkań z nowymi bodźcami, w trakcie nauki czy w relacjach z domownikami i obcymi. Badano, czy poszczególne rasy mają charakterystyczne profile zachowania, które można wykryć gdy porównamy dużą liczbę psów. 

Jaka jest osobowość westie?

Na podstawie ankiet opracowano profil zachowania west highland white terriera. Jest to profil oparty na badaniach statystycznych większej grupy, więc możliwe, że zachowanie Twojego westie będzie się od niego różnić. Jednak daje pojęcie o tym, jaki typ osobowości westie jest prawdopodobny i czego można się spodziewać biorąc takiego pieska.

Niski spokój u westie. Co to oznacza w praktyce?

W badaniu westie przypisano do grupy o niskim spokoju. Niski spokój oznacza żywy temperament, szybkie wybudzanie się w emocjach i gotowość do reakcji na bodźce (szelest, ruch, dzwonek do drzwi). Pies o niskim poziomie spokoju rzadko bywa powolnym flegmatykiem.

W praktyce oznacza to ekstremalnie szybką reakcję na bodźce. Westie to pies, u którego czas reakcji wynosi pół sekundy. Odpalają się w mgnieniu oka!

Wystarczy drobny impuls:

• Ktoś wstaje z fotela? Westie już tam jest, skacze, obszczekuje, melduje gotowość do akcji.
• Pies pojawi się na horyzoncie? Już pędzi w jego stronę z głośnym szczekaniem.
• Kot mignie w krzakach? Przed chwilą obok ciebie stał pies, a teraz widzisz tylko biały ogon pędzący w oddali.

Część Westie ma ogromny problem z wyciszeniem się. Są ciągle nakręcone, potrafią biegać po domu bez celu i zrezygnować z głębokiego snu na rzecz stałego czuwania.

Z mojego doświadczenia wynika, że nad tym temperamentem można i trzeba pracować. Ponieważ od pierwszych dni w domu uczę moje psy odpoczywania i zarządzania emocjami, w warunkach domowych są one niezwykle spokojne i przesypiają większą część dnia.

Nie zmienia to jednak ich natury! Nawet u najbardziej wyciszonego Westie mechanizm reakcji pozostaje nienaruszony. Potrafią w ułamku sekundy przejść z trybu „teraz smacznie śpię” do trybu „biegnę uratować świat (albo kogoś zamordować)”. I właśnie za tę niesamowitą czujność i gotowość do działania tak bardzo je kochamy!

Westie to psy, które chętnie się uczą!

Ten wynik dla wielu opiekunów westie może być zaskoczeniem. Westie mają opinię upartych i trudnych w szkoleniu. A badania pokazują, że to psy o wysokiej trenowalności. 

Wysoka trenowalność (High Trainability) mierzy łatwość skupiania uwagi na człowieku, chęć do współpracy, wyrazistość motywacji oraz szybkość przyswajania nowych zasad i komend. Trenowalność nie oznacza że pies jest inteligentny. Nie jest tym samym co pies, który zawsze wykonuje polecenia. W kwestionariuszu znalazły się między innymi pytania dotyczące łatwości uczenia się, zainteresowania nowymi aktywnościami czy zdolności do rozwiązywania problemów. Dlatego lepiej rozumieć tę cechę jako ogólną podatność psa na uczenie się i współpracę w różnych sytuacjach, a nie jako prosty pomiar psiego IQ.

Westie to błyskotliwe umysły, które potrzebują odpowiedniego szkolenia

Co do wysokiej trenowalności, moje doświadczenie w pełni to potwierdza. Westie to psy o niezwykłym potencjale! Moje własne psy trenują nosework, rally-o czy dog dancing. Są niesamowicie bystre, sprytne i błyskawicznie łapią zasady każdej gry, pod warunkiem, że zaoferujemy im atrakcyjny dla nich motywator.

Westie chętnie się uczą i potrafią pięknie wykonywać polecenia. Nie jest to jednak takie samo posłuszeństwo, jakie znamy u owczarków. Mity na temat ich tak zwanego „trudnego charakteru” czy „wrodzonego uporu” wynikają z bardzo prostego błędu: wielu trenerów próbuje szkolić Westie tak, jak szkoli się owczarki czy bordery. Owczarek pracuje „dla samej pracy” lub silnej potrzeby przypodobania się człowiekowi. Westie to terrier i potrzebuje zupełnie innej motywacji, innego tempa i innego sposobu budowania relacji.

Co ciekawe, to, co tak często odbieramy u Westie jako zwykły, „terrierowy” upór, w rzeczywistości bardzo często wynika z zupełnie innej cechy ich charakteru. I to może być dla Was spore zaskoczenie. Kryje się za tym ich niska śmiałość, o której powiem Wam za chwilę…

Niska socjalność u Westie. Jak wygląda relacja West Highland White Terriera z innymi psami?

Kolejna cecha dotyczyła tego, jak psy funkcjonują w kontaktach z innymi psami. Westie znalazły się w grupie o niższej socjalności z psami. W badaniach nad osobowością psów pojęcie socjalności wobec przedstawicieli własnego gatunku (Dog Sociability) nie oznacza po prostu tego, czy pies „lubi inne psy”. Definicja opiera się na codziennych zachowaniach w interakcjach z innymi czworonogami.

W ankietach badawczych poziom socjalności oceniano na podstawie odpowiedzi na cztery pytania:

• Czy często wchodzi w konflikty z innymi psami? Mierzy to skłonność do sięgania po zachowania agresywne, wyzwania i bezpośrednie konfrontacje w kontaktach.
• Czy chętnie dzieli się zabawkami? Wskazuje na poziom elastyczności, stopień obrony zasobów i gotowość do pokojowego współdzielenia atrakcyjnych przedmiotów.
• Czy przejawia zachowania przemocowe/dominujące wobec innych psów? Odnosi się do tendencji do naruszania granic innych psów, nękania, wymuszania czy natarczywego zachowania społecznego.
• Czy dobrze dogaduje się z innymi psami? Ogólny wskaźnik kompetencji społecznych, łatwości nawiązywania bezproblemowych relacji i ogólnej sympatii do przedstawicieli swojego gatunku.

W kontekście badania niska socjalność nie oznacza automatycznie psa agresywnego. To profil psa, który ma silniej rozwiniętą potrzebę ochrony swoich zasobów (zabawki, jedzenie), rzadziej wykazuje bezinteresowną chęć dzielenia się z innymi, a w relacjach z obcymi psami stawia wyraźne granice. Potrafi wejść w konflikt lub po prostu nie szuka z nimi bliskiego, stałego kontaktu.

Jak wygląda socjalność Westie w praktyce? 

Wyniki badań pokrywają się z tym, co widzę na co dzień u moich psów. Gdybym miała opisać relacje Westie z innymi psami jednym zdaniem, powiedziałabym: sprawiają wrażenie, jakby inne psy nie były im do niczego potrzebne. Wielu opiekunów bywa wprowadzonych w błąd przez ich żywiołową reakcję na widok innego psa. Ta ekscytacja bywa często brana za przyjacielskość czy chęć wspólnej zabawy. Jednak gdy emocje opadną, zainteresowanie rzadko utrzymuje się dłużej.

W praktyce wygląda to u mnie tak:

• Pierwsze zapoznanie: Kiedy całe moje stado poznaje nowego psa, pierwsza faza przypomina wręcz próbę zastraszenia. Wszystkie biegną w jego stronę, osaczają go i zaczynają intensywnie obwąchiwać.
• Spotkania 1 na 1: Gdy zapoznanie odbywa się w kameralnych warunkach (jeden na jeden), przebiega znacznie łagodniej. Po krótkim obwąchaniu Westie po prostu traci zainteresowanie i przechodzi do swoich spraw. Reszta spaceru przebiega w całkowitym spokoju. Westie toleruje drugiego psa, idzie obok niego, ale nie szuka z nim większego kontaktu.
• Życie w stadzie: Gdy kilka Westie mieszka pod jednym dachem nawiązują relacje, niektóre osobniki wolą swoje towarzystwo od innych. Zdarzają się nawet wzruszające przejawy czułości, takie jak wylizywanie po uszach. Nie są to jednak relacje wylewne.
• Zasoby, czyli „Moje jest moje”: O ile w relacjach bywa poprawnie, o tyle w kwestii zasobów przyjaźń się kończy. Dzielenie się własną zabawką czy jedzeniem? Absolutnie nie ma o tym mowy. Święta zasada Westie brzmi: co jest moje, to jest moje, a co jest twoje, to też zaraz może być moje.

Westie nie potrzebują do szczęścia tłumu psich przyjaciół. Do pełnego dobrostanu wystarczy im jasny kontakt z przewodnikiem oraz akceptująca tolerancja wobec innych czworonogów.

Niska śmiałość. Mit o nieustraszonym terrierze kontra rzeczywistość

Uważa się, że terriery to psy niezwykle pewne siebie, bezkompromisowe i niemal nieskończenie odważne. I tu pojawia się ogromne zaskoczenie. Wyniki badań pokazują u Westie niską śmiałość. Niska śmiałość (Low Boldness) dotyczy ostrożności w obliczu nieznanych, niepewnych lub strasznych bodźców (np. głośne dźwięki, dziwne obiekty). Ujawnia się szczególnie wyraźnie w sytuacjach społecznych, w których zachowują się one zupełnie inaczej, niż większość z nas by się spodziewała!

W ankietach badawczych poziom tej cechy oceniano na podstawie codziennych zachowań w kontakcie z nowym lub nieznanym otoczeniem oraz ludźmi:

• Czy bywa powściągliwy i chłodny w relacjach? Mierzy dystans emocjonalny i brak wrodzonej potrzeby wylewnego wchodzenia w interakcje z nieznajomymi.
• Czy zachowuje się niepewnie lub wycofuje się, gdy do domu wchodzą obcy? Wskazuje na zachowania asekuracyjne, brak asertywności oraz chęć obserwacji z bezpiecznej odległości zamiast bezpośredniego podbiegania do gości.
• Czy bywa czasem lękliwy lub czuje się nieswojo? Odnosi się do niepewności, ostrożności lub rezerwy w obliczu nieznanych bodźców czy nietypowych sytuacji.

W języku naukowym „niska śmiałość” u Westie wcale nie oznacza nieustannego lęku czy tchórzostwa. To przede wszystkim spora rezerwa, ostrożność społeczna i dystans.

Skąd bierze się mit o nieustraszonym terrierze? 

Skąd w ogóle wziął się obiegowy mit o bezgranicznie odważnym i nieustraszonym terrierze? W codziennym życiu prawdziwa odwaga bywa bardzo często mylona z instynktem łowieckim oraz wysoką reaktywnością na bodźce.

Pamiętacie, jak pisałam o tym, że Westie odpala się w ułamku sekundy i trudno go zatrzymać, gdy mignie mu kot albo inny pies? To nie jest odwaga. To reakcja popędowa i potężne emocje, nad którymi pies w danej sekundzie nie panuje. To po prostu natura terriera! Gdy jednak zdejmiemy z tego popęd i dynamikę pościgu, w sytuacjach społecznych wyłania się zupełnie inny obraz westie.

Upór westie to mit?

Wspominałam o rzekomym „uporze” Westie. Wiele zachowań, które trenerzy czy opiekunowie odbierają jako terrierową krnąbrność, opór czy „robienie na złość”, w rzeczywistości wynika właśnie z niepewności i braku śmiałości w nowych sytuacjach, gdy pies jest przebodźcowany lub pod presyją. Westie, zamiast pokazać strach w oczywisty sposób, po prostu zamyka się w sobie lub „zamraża” w działaniu.

• Pies, który siada na spacerze i nie chce iść dalej: Opiekunowie często myślą: „Pies jest stawiający na swoim i uparty!”. Tymczasem w wielu przypadkach to nie opór, a przeciążenie bodźcami lub niepewność. Przykładowo moja Dynia czasem nie ma ochoty wychodzić na spacery w nowych miejscach.
• Praca na treningach w nowym miejscu: Na szkoleniach w obcym otoczeniu Masala potrafi wykonywać wszystkie komendy i zadania, ale robi to wyjątkowo powoli, z dużą ostrożnością. Gdybym ćwiczyła z trenerem nieznającym rasy, pewnie usłyszałabym, że pies „jest leniwy albo olewa przewodnika”.
• Brak apetytu i zamieranie: Część psów w nowym otoczeniu odmawia jedzenia a nawet smakołyków.

Co jest w tym najbardziej mylące? Wygląd i mowa ciała psa! Westie w takich sytuacjach rzadko podkula ogon pod siebie czy trzęsie się ze strachu. Ogon często pozostaje wysoko zadarty w górę, pies wygląda dumnie i stabilnie, ale w środku właśnie nastąpiło „zamrożenie”. To właśnie to zamieranie, spowolnienie ruchów czy brak chęci do eksploracji są u tej rasy oznaką niskiej śmiałości.

Westie to terrier, ale… Jaka jest osobowość westie?

Większość ludzi wrzuca terriery do jednego worka: pewne siebie, odważne, zadziorne, uporczywe i nieustępliwe. Kiedy jednak porównamy Westie z innymi terrierami, ujawnia się ich specyfika. Osobowość westie to charakter terriera, ale z lekkim twistem.

Westie to terrier, ale… zdecydowanie bardziej nastawiony na współpracę z człowiekiem. Wiele terrierów słynie z niezależności, co w badaniach daje niski wynik trenowalności. Westie wyłamuje się z tego schematu. Ich podatność na szkolenie jest zaskakująco wysoka!

Z drugiej strony, ich „niska śmiałość” i „niska socjalność” w badaniach naukowych to pokłosie faktu, że jako małe psy do polowań musiały zachować czujność. Nie są to psy, które z bezmyślnym entuzjazmem podbiegną do każdego obcego psa czy człowieka na ulicy.

Westie to wspaniałe, niezwykle inteligentne i pojętne psy z wielką osobowością w małym ciele. Gdy zrozumiesz ich naturę i połączysz wiedzę naukową z odpowiednim podejściem, zyskasz najcudowniejszego kompana na lata!